Trả lời ngắn
Có, nhưng chỉ khi hộ kinh doanh đang áp dụng phương pháp khấu trừ. Hộ kinh doanh nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu thì phát hành hóa đơn bán hàng, không phải hóa đơn giá trị gia tăng.
Điểm quyết định không nằm ở loại hình đăng ký kinh doanh. Nó nằm ở phương pháp tính thuế GTGT mà cơ sở đang áp dụng. Một doanh nghiệp nộp theo tỷ lệ cũng dùng hóa đơn bán hàng, và một hộ kinh doanh áp dụng khấu trừ thì xuất hóa đơn GTGT.
Bài viết tóm lược quy định để định hướng, không phải tư vấn thuế và không thay cho văn bản gốc.
Hai loại hóa đơn, khác nhau ở chỗ nào
Nhìn qua thì giống nhau, nhưng công dụng về thuế khác hẳn:
- Hóa đơn giá trị gia tăng (hay gọi là hóa đơn VAT, hóa đơn đỏ). Trên hóa đơn tách riêng dòng thuế suất và dòng tiền thuế GTGT. Bên mua là tổ chức áp dụng khấu trừ thì dùng được số thuế đó để khấu trừ đầu vào. Loại này dành cho bên bán áp dụng phương pháp khấu trừ.
- Hóa đơn bán hàng. Không tách dòng thuế GTGT, chỉ có tổng tiền thanh toán. Thuế đã nằm trong cách tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu của bên bán. Loại này dành cho bên bán nộp thuế theo tỷ lệ.
Cách phân biệt nhanh khi cầm tờ hóa đơn trong tay: nhìn xem có cột thuế suất và dòng tiền thuế GTGT tách riêng hay không. Có thì là hóa đơn GTGT, không thì là hóa đơn bán hàng.
Khi nào một hộ kinh doanh được áp dụng khấu trừ
Từ năm 2026, việc này gắn với quy mô doanh thu:
- Doanh thu trên 03 tỷ đồng một năm: thuộc diện bắt buộc áp dụng phương pháp khấu trừ. Khi đó số thuế phải nộp tính bằng thuế GTGT đầu ra trừ thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, và cơ sở xuất hóa đơn GTGT.
- Dưới mức đó: có thể đăng ký tự nguyện áp dụng khấu trừ nếu đủ điều kiện, còn không thì nộp theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu và dùng hóa đơn bán hàng.
Chuyển sang khấu trừ không phải quyết định chỉ có lợi. Nó kéo theo yêu cầu cao hơn hẳn về chứng từ đầu vào: muốn khấu trừ thuế đầu vào thì phải có hóa đơn điện tử hợp lệ của từng khoản hàng hóa, dịch vụ mua vào. Cơ sở đang mua vật tư ở chỗ không xuất hóa đơn sẽ không có gì để khấu trừ, và lúc đó khấu trừ chỉ còn là thêm việc chứ không thêm lợi.
Ngưỡng 01 tỷ đồng quyết định cách phát hành hóa đơn
Song song với câu chuyện loại hóa đơn là câu chuyện cách phát hành, và mốc ở đây là 01 tỷ đồng doanh thu một năm.
Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 01 tỷ đồng phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối chuyển dữ liệu với cơ quan thuế. Mốc này do Nghị định 141/2026/NĐ-CP ngày 29/4/2026 quy định, áp dụng từ 01/01/2026.
Cùng một con số 01 tỷ vì vậy đang làm hai việc: nó quyết định cơ sở có phải nộp thuế GTGT và TNCN hay không, và nó quyết định cách cơ sở phát hành hóa đơn. Hai việc này độc lập với câu hỏi loại hóa đơn ở trên, nên rất dễ bị trộn vào nhau khi đọc.
Quy định về hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền nằm ở Nghị định 70/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2020/NĐ-CP, hiệu lực từ 01/6/2025. Một điểm đáng chú ý về mặt vận hành: loại hóa đơn này không yêu cầu chữ ký số trên từng hóa đơn, nên với cơ sở phục vụ nhiều lượt khách lẻ trong ngày thì khác biệt là đáng kể. Chi tiết diện áp dụng: xem phòng khám nha khoa có bắt buộc dùng máy tính tiền không.
Khách hàng là công ty đòi hóa đơn đỏ thì làm sao
Đây là tình huống thực tế hay gặp nhất, và nó thường bị hiểu thành một bên đang gây khó dễ.
Hai việc cần tách bạch:
- Đưa khoản chi vào chi phí: hóa đơn bán hàng vẫn là chứng từ hợp lệ. Bên mua vẫn hạch toán được khoản chi đó, miễn là hóa đơn hợp lệ và khoản chi phục vụ hoạt động kinh doanh của họ.
- Khấu trừ thuế GTGT đầu vào: việc này thì cần hóa đơn GTGT, vì phải có dòng tiền thuế tách riêng để mà khấu trừ. Hóa đơn bán hàng không có dòng đó.
Nghĩa là khi khách hàng doanh nghiệp nói cần hóa đơn đỏ, thứ họ thực sự cần thường là vế thứ hai. Nếu cơ sở bạn đang nộp theo tỷ lệ thì câu trả lời đúng là nói thẳng rằng cơ sở phát hành hóa đơn bán hàng, kèm lý do, thay vì hứa rồi không xuất được. Nói rõ từ đầu đỡ rắc rối hơn nhiều so với để bên mua phát hiện lúc làm sổ.
Riêng với phòng khám nha khoa: một tầng nữa phải tính
Với một cơ sở y tế, trước khi hỏi dùng loại hóa đơn nào thì còn một câu hỏi đứng trước: khoản doanh thu đó có thuộc diện chịu thuế GTGT không.
Dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT theo khoản 10 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15. Phần không nhằm mục đích điều trị hay chăm sóc sức khỏe thì không được hưởng diện này: văn bản nêu đích danh dịch vụ thẩm mỹ làm đẹp và khám sức khỏe phục vụ thủ tục hành chính. Ngoài ra, hoạt động kinh doanh hàng hóa, dịch vụ khác của cơ sở y tế vẫn thuộc đối tượng chịu thuế.
Hệ quả rất thực tế cho một phòng khám nha khoa: doanh thu của cùng một cơ sở có thể nằm ở nhiều diện khác nhau trong cùng một ngày. Một ca điều trị, một ca làm đẹp răng không vì lý do điều trị, và một lượt bán bàn chải hay nước súc miệng không cùng một diện.
Ba việc nên làm:
- Phân loại dịch vụ trong bảng giá ngay từ bây giờ, đánh dấu từng mục thuộc diện nào, thay vì quyết theo từng ca ở quầy.
- Thống nhất cách ghi trên phiếu thu để tới kỳ kê khai còn tách được doanh thu theo nhóm.
- Hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp một lần cho cả danh mục, đặc biệt với các dịch vụ nằm ở ranh giới giữa điều trị và thẩm mỹ. Đây là chỗ dễ hiểu sai nhất và cũng là chỗ tốn kém nhất nếu hiểu sai.
Ba câu hỏi để tự xác định mình đang ở đâu
- Doanh thu năm của cơ sở là bao nhiêu? Trên hay dưới 01 tỷ đồng quyết định nghĩa vụ thuế và cách phát hành hóa đơn. Trên 03 tỷ đồng thì còn quyết định phương pháp tính thuế.
- Cơ sở đang nộp thuế theo tỷ lệ hay theo khấu trừ? Đây mới là thứ quyết định loại hóa đơn được phát hành.
- Doanh thu đang bán ra thuộc diện chịu thuế GTGT hay không chịu thuế GTGT? Với cơ sở y tế, câu này đứng trước hai câu kia.
Trả lời được ba câu này là đủ để nói chuyện rành mạch với kế toán và với khách hàng doanh nghiệp. Tổng quan các khoản phải nộp và cách tính: xem thuế hộ kinh doanh 2026. Phần tờ khai và hạn nộp: xem kê khai thuế hộ kinh doanh. Phần triển khai hóa đơn điện tử tại quầy thu tiền: xem hóa đơn điện tử từ máy tính tiền: ai bắt buộc và làm thế nào.
Lưu ý khi đọc bài này
Bài viết tóm lược quy định về loại hóa đơn và phương pháp tính thuế để chủ cơ sở định hướng, không phải tư vấn thuế và không thay thế văn bản gốc. Việc một khoản doanh thu cụ thể thuộc diện nào, và việc cơ sở nên đăng ký phương pháp tính thuế nào, phụ thuộc vào tình hình thực tế của từng nơi, nên hãy hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp hoặc đơn vị kế toán trước khi quyết định.
Xem tổng quan toàn bộ chủ đề: Thuế hộ kinh doanh 2026: phải nộp những gì và tính thế nào
