Năm 2026 có hai thay đổi xảy ra gần nhau và tác động tới cùng một nhóm người: chủ hộ kinh doanh. Một là cách tính thuế, hai là cách xuất hóa đơn. Bài viết này gom cả hai vào một chỗ để bạn thấy việc nào tới trước, việc nào cần chuẩn bị gì, thay vì đọc rời rạc rồi làm thiếu.
Lưu ý trước khi đọc: bài này chỉ tổng hợp số hiệu văn bản và mốc thời gian từ nguồn công khai, không thay thế tư vấn thuế. Trường hợp cụ thể của cơ sở bạn nên hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp hoặc kế toán phụ trách.
Thay đổi thứ nhất: không còn thuế khoán từ 01/01/2026
Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân, tại Điều 10, quy định hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế kể từ ngày 01/01/2026.
Nói ngắn gọn, cách làm cũ là cơ quan thuế ấn định một mức doanh thu khoán, hộ kinh doanh nộp theo mức đó và gần như không phải chứng minh gì thêm. Cách làm mới là tự kê khai theo doanh thu thực tế phát sinh.
Khác biệt lớn nhất không nằm ở số tiền phải nộp, mà nằm ở nghĩa vụ chứng minh. Khoán thì không cần sổ sách chi tiết. Kê khai thì số bạn khai phải có căn cứ, và căn cứ đó là chứng từ thu chi hằng ngày của chính cơ sở.
Thay đổi thứ hai: hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền
Nghị định 70/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ, có hiệu lực từ ngày 01/06/2025. Văn bản này bổ sung quy định về hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, có kết nối chuyển dữ liệu với cơ quan thuế.
Diện áp dụng được nêu trong văn bản gắn với hai yếu tố: ngưỡng doanh thu từ 1 tỷ đồng một năm, và lĩnh vực bán lẻ hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng.
Một điểm đáng chú ý về mặt vận hành: hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền không yêu cầu chữ ký số trên từng hóa đơn. Với cơ sở phục vụ nhiều lượt khách lẻ trong ngày, đây là khác biệt đáng kể so với quy trình phát hành hóa đơn truyền thống.
Hai thay đổi này gặp nhau ở đâu
Chúng không phải hai việc rời nhau. Khi chuyển sang kê khai, số liệu bạn khai cần khớp với chứng từ. Khi xuất hóa đơn điện tử có kết nối dữ liệu, mỗi lần thu tiền là một bản ghi đã nằm sẵn ở cơ quan thuế.
Nói cách khác, hóa đơn không còn là tờ giấy phát sinh khi khách yêu cầu, mà trở thành nguồn số liệu đầu vào của chính tờ khai. Cơ sở nào xuất hóa đơn đầy đủ và đúng thời điểm thì việc kê khai gần như đã xong một nửa; cơ sở nào gom cuối ngày hoặc chỉ xuất khi khách hỏi sẽ phải đối chiếu thủ công vào cuối kỳ.
Cơ sở dịch vụ nhỏ cần chuẩn bị những gì
Dưới đây là các nhóm việc thường gặp. Thứ tự ưu tiên tùy quy mô và cách vận hành hiện tại của từng nơi.
1. Xác định mình thuộc diện nào
Đây là việc đầu tiên và cũng là việc hay bị bỏ qua. Doanh thu năm gần nhất so với ngưỡng trong văn bản, lĩnh vực hoạt động, hình thức đăng ký kinh doanh là ba thông tin cần xác định trước khi tính tới phần mềm hay thiết bị. Nếu không chắc, hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp là cách nhanh nhất và chắc nhất.
2. Ghi nhận doanh thu hằng ngày, không gom cuối tháng
Kê khai theo doanh thu thực tế nghĩa là số liệu phải có từng ngày. Ghi sổ cuối tháng theo trí nhớ là cách chắc chắn dẫn tới lệch giữa tờ khai và chứng từ.
3. Tách bạch thu của cơ sở với chi tiêu cá nhân
Rất nhiều hộ kinh doanh dùng chung một tài khoản và một ví cho cả hai. Khi còn khoán thì điều đó không gây hậu quả gì. Khi chuyển sang kê khai, việc tách bạch quyết định bạn có giải trình được hay không.
4. Chuẩn bị đường xuất hóa đơn ngay tại lúc thu tiền
Nếu cơ sở thuộc diện áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, điều cần có không phải là một thiết bị cụ thể, mà là một đường phát hành hóa đơn đã kết nối cơ quan thuế và chạy được ngay tại thời điểm thu tiền.
5. Thống nhất một nguồn số liệu
Phổ biến nhất hiện nay là ba nơi rời nhau: sổ tay hoặc file Excel ghi thu chi, phần mềm quản lý khách, và phần mềm hóa đơn của nhà cung cấp. Cuối kỳ phải đối chiếu ba nơi. Mỗi lần đối chiếu là một lần có thể sai, và sai ở đây rơi vào tờ khai.
Riêng với phòng khám
Phòng khám là cơ sở cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng, nên nhóm quy định về hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền là nội dung cần đọc kỹ, không phải nội dung chỉ dành cho cửa hàng bán lẻ.
Đặc thù khiến việc này khó hơn một quán ăn hay cửa hàng: một liệu trình thường thu nhiều lần, có cọc, có trả góp, có phần bảo hiểm chi trả. Thu tiền không trùng với thời điểm hoàn thành dịch vụ. Vì vậy quy trình ghi nhận doanh thu của phòng khám cần xác định rõ từng lần thu gắn với khoản nào, thay vì cộng gộp theo tháng.
Chi tiết về phần hóa đơn, bạn đọc tiếp tại bài tổng quan của chủ đề này: Hóa đơn điện tử từ máy tính tiền: ai bắt buộc và làm thế nào.
Làm việc này bằng gì
Phần lớn khối lượng công việc nằm ở chỗ số liệu phải chảy từ lúc thu tiền tới tờ khai mà không ai phải gõ lại. SimlyDent có phần kế toán hộ kinh doanh lấy số trực tiếp từ phiếu thu chi để lên sổ và ra tờ khai, cùng phần phát hành hóa đơn điện tử ngay trên phiếu thu qua 6 nhà cung cấp.
Xem chi tiết tại kế toán và hóa đơn cho phòng khám, hoặc đối chiếu toàn bộ hạng mục pháp lý tại checklist pháp lý phòng khám 2026.
Tóm tắt mốc thời gian
- 01/06/2025: Nghị định 70/2025/NĐ-CP có hiệu lực.
- 01/01/2026: theo Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế.
Hai mốc trên là thông tin từ văn bản công khai. Việc cơ sở của bạn thuộc diện nào, phải làm gì và theo trình tự ra sao, hãy xác nhận với cơ quan thuế quản lý trực tiếp hoặc đơn vị kế toán trước khi triển khai.
Xem tổng quan toàn bộ chủ đề: Hóa đơn điện tử từ máy tính tiền: ai bắt buộc và làm thế nào
